ΚΕΙΜΕΝΑ

 

ΚΕΙΜΕΝΟ Ι: Γιατί έχουν σημασία τα ανθρώπινα δικαιώματα

  Τα Ηνωμένα Έθνη, που παρακάμφθηκαν, που έχασαν την αξιοπιστία τους, επειδή θεωρούνται ευάλωτα στις πιέσεις ισχυρών κρατών, φάνηκαν να έχουν ουσιαστικά παραλύσει στις προσπάθειές τους να κάνουν τα κράτη να λογοδοτούν όσον αφορά στην τήρηση του διεθνούς δικαίου. Έτσι, οι προκλήσεις που έχει μπροστά του το παγκόσμιο κίνημα για τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι απόλυτες:  Πρέπει να αντιμετωπίσουμε την απειλή που αποτελούν οι ανάλγητες, σκληρές και εγκληματικές πράξεις ενόπλων ομάδων και ατόμων. Πρέπει να αντισταθούμε στον αντίκτυπο που δημιουργεί εναντίον των ανθρωπίνων δικαιωμάτων η μονομανής προσήλωση σε ένα δόγμα παγκόσμιας ασφάλειας, που έχει διχάσει βαθύτατα τον κόσμο, και να αγωνιστούμε, για να επανορθώσουμε την αποτυχία των κυβερνήσεων και της διεθνούς κοινότητας να φέρουν αποτελέσματα από πλευράς κοινωνικής και οικονομικής δικαιοσύνης. Και δεν υπάρχει δρόμος προς τη βιώσιμη ασφάλεια, παρά μόνο μέσα από τον σεβασμό για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

  Η διγλωσσία, δυστυχώς, είναι συνηθισμένο φαινόμενο.  Δυτικές  χώρες ισχυρίστηκαν ότι έκαναν τον πόλεμο στο Ιράκ, για να προστατεύσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, όμως υπονόμευσαν τα ανθρώπινα δικαιώματα, για να νικήσουν στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας». Ο πόλεμος στο Ιράκ κηρύχθηκε, για να μειωθεί η απειλή των όπλων μαζικής καταστροφής κι όμως ο κόσμος είναι πλημμυρισμένος με όπλα μικρού διαμετρήματος και με συμβατικά όπλα, που σκοτώνουν περισσότερους από μισό εκατομμύριο ανθρώπους κάθε χρόνο. Ταυτόχρονα, υποκρύπτεται ένα τεράστιο σκάνδαλο: η αποτυχημένη υπόσχεση της καταπολέμησης της ακραίας φτώχειας και της κατάφωρης οικονομικής και κοινωνικής αδικίας. Σύμφωνα με μερικούς αναλυτές, είναι πραγματικός ο κίνδυνος να μην επιτευχθούν οι Αναπτυξιακοί Στόχοι της Χιλιετηρίδας, των Η.Ε. (όπως η μείωση της παιδικής και μητρικής θνησιμότητας, η παρακολούθηση δημοτικού σχολείου από όλα τα παιδιά, ο υποδιπλασιασμός του αριθμού των ανθρώπων που δεν έχουν καθόλου πρόσβαση σε καθαρό νερό), επειδή η παγκόσμια προσοχή και οι πόροι έχουν διοχετευθεί στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας».

  Οι φτωχοί και οι περιθωριοποιημένοι είναι αυτοί που συνηθέστερα στερούνται τη δικαιοσύνη και που θα ωφελούνταν περισσότερο από τη δίκαιη εφαρμογή του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, παρόλο που γίνεται όλο και περισσότερος λόγος για το αδιαίρετο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην πραγματικότητα τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά δικαιώματα αμελούνται, υποβιβάζοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα σε ένα θεωρητικό κατασκεύασμα, στα μάτια της τεράστιας πλειονότητας του παγκόσμιου πληθυσμού [...].  

  Απέναντι σε αυτό το φόντο καταπάτησης και ατιμωρησίας, υποκρισίας και διπλών μέτρων και σταθμών, τι μπορούμε να κάνουμε, για να κάνουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα να έχουν σημασία;

  Μπορούμε να δείξουμε ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα προσφέρουν ένα ισχυρό και συναρπαστικό όραμα ενός καλύτερου και δικαιότερου κόσμου και ότι σχηματίζουν τη βάση ενός απτού σχεδίου για το πώς θα φτάσουμε εκεί. Γυναίκες στη Νιγηρία και στη Βραζιλία, οι οποίες αποτέλεσαν πρότυπο διεκδίκησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φέρνουν ελπίδα σε γυναίκες που στερούνται ακόμα και το δικαίωμα της ζωής, δίνουν φωνή στους ανίσχυρους, στον όμηρο της βίας, στον αιχμάλωτο της φτώχειας.

  Σε καιρούς αβεβαιότητας ο κόσμος χρειάζεται, όχι μόνο να αγωνιστεί κατά των παγκόσμιων απειλών, αλλά να αγωνιστεί υπέρ της παγκόσμιας δικαιοσύνης. Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι ένα λάβαρο, για να κινητοποιηθούν οι άνθρωποι παγκοσμίως για την υπόθεση της δικαιοσύνης και της αλήθειας. Ακτιβιστές στη Λατινική Αμερική και διαμαρτυρίες απλών ανθρώπων στις ΗΠΑ και τη Βρετανία ανάγκασαν τις κυβερνήσεις να δουν εξονυχιστικά τις κυβερνητικές απόπειρες περιορισμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

  Τα ανθρώπινα δικαιώματα υπόσχονται τη βεβαιότητα ισότητας και ισοτιμίας σε εκατομμύρια γυναίκες ανά τον κόσμο... Το νόημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι να αλλάξουμε τον κόσμο προς το καλύτερο... Δεν υπάρχει ισχυρότερη διεθνής κοινότητα από την παγκόσμια κοινωνία των πολιτών. Μέσα από τα μέλη και τους συμμάχους της στο κίνημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η Διεθνής Αμνηστία είναι δεσμευμένη να αναστήσει και να αναζωογονήσει το όραμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως ένα ισχυρό εργαλείο για χειροπιαστή αλλαγή. Μέσα από τις φωνές και τα οράματα εκατομμυρίων ανδρών και γυναικών θα μεταδώσουμε ως σκυτάλη το μήνυμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

 

Μήνυμα από την Αϊρίν Χαν, Γ.Γ. της Διεθνούς Αμνηστίας (Διασκευασμένο)

 

ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΙ: Τι είναι και τι προσφέρει ο εθελοντισμός

  Εθελοντική εργασία είναι η προσφορά µίας ή περισσότερων υπηρεσιών προς το κοινωνικό σύνολο χωρίς χρηµατική ανταµοιβή. Ο εθελοντισµός αφορά υπηρεσίες που προσφέρονται από το άτοµο ή από οµάδες ατόµων ελεύθερα, χωρίς επιβολή ή καταναγκασµό. Ο εθελοντισµός καλύπτει συχνά τοµείς όπου δεν υπάρχουν αντίστοιχες οργανικές θέσεις εργασίας σε φορείς ή οργανισµούς. Συχνά βέβαια η εθελοντική εργασία προβλέπει ότι το άτοµο που θα προσφέρει τις υπηρεσίες του θα τις παρέχει σε έναν συγκεκριµένο τοµέα, σε συνεργασία µε έναν εξειδικευµένο επαγγελµατία, µε σαφή όρια και ορισµένο ωράριο. Πολλές φορές οι εθελοντές µέσω της δράσης τους γίνονται αφορµή για δηµιουργία νέων προοπτικών σε έναν χώρο.

  Οι κύριοι τομείς εθελοντικής προσφοράς αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος ή την προστασία απειλούµενων ειδών, την υποστήριξη ευπαθών κοινωνικών οµάδων, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωµάτων, τις ανθρωπιστικές παρεµβάσεις σε περιόδους κρίσεων, τα αναπτυξιακά προγράµµατα, την καταπολέµηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισµού καθώς και άλλες δράσεις κοινωφελούς και µη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

  Βασικά κίνητρα για παροχή εθελοντικής εργασίας είναι η θέληση, η ηθική και συναισθηµατική ικανοποίηση που νιώθει το άτοµο µέσω της προσφοράς του, η επικοινωνία του µε άλλα άτοµα, η δηµιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου του, η συµµετοχή στα κοινά και η ουσιαστική εµπλοκή του ατόµου σε συλλογικά προβλήµατα που αντιµετωπίζει η κοινωνία µας. Μέσα από τον εθελοντισµό, οι άνθρωποι διαµορφώνουν µια στάση που αντιµάχεται τον κοινωνικό αποκλεισµό και την περιθωριοποίηση. Επίσης, τα άτοµα µαθαίνουν να σχετίζονται και να παράγουν κοινωνικό έργο, συµµετέχοντας ενεργά στη διαδικασία της ενεργούς ανταλλαγής εµπειριών και γνώσεων, µε αποτέλεσµα την προσωπική και κοινωνική τους ανάπτυξη. Οι παράγοντες που ευνοούν τη συµµετοχή των πολιτών σε εθελοντικό έργο είναι η σαφήνεια του προγράµµατος, η θετική στάση και συµπεριφορά των εµπλεκοµένων στην εθελοντική δράση, η αξιοπιστία και φερεγγυότητα του έργου, οι καλές σχέσεις μεταξύ των εθελοντών αλλά και η αµοιβαιότητα στις επιδιώξεις και τους στόχους τους...

(Θάνου Ευγενία, Γενική Διευθύντρια των Γιατρών του Κόσμου, Το Βήμα 18-12-2011)

 

ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΙΙ:  Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν’ αγωνίζεσαι για την ειρήνη και για το δίκιο.
Θα βγεις στους δρόμους, θα φωνάξεις, τα χείλια σου θα
ματώσουν απ’ τις φωνές
το πρόσωπό σου θα ματώσει από τις σφαίρες — μα ούτε βήμα πίσω.
Κάθε κραυγή σου μια πετριά στα τζάμια των πολεμοκάπηλων
Κάθε χειρονομία σου σα να γκρεμίζεις την αδικία.
Και πρόσεξε: μη ξεχαστείς ούτε στιγμή.
Έτσι λίγο να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια
αφίνεις χιλιάδες παιδιά να κομματιάζονται την ώρα που παίζουν ανύποπτα στις πολιτείες
μια στιγμή αν κοιτάξεις το ηλιοβασίλεμα
αύριο οι άνθρωποι θα χάνουνται στη νύχτα του πολέμου
έτσι και σταματήσεις μια στιγμή να ονειρευτείς
εκατομμύρια ανθρώπινα όνειρα θα γίνουν στάχτη κάτω απ’ τις οβίδες.
Δεν έχεις καιρό
δεν έχεις καιρό για τον εαυτό σου
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
μπορεί να χρειαστεί ν’ αφίσεις τη μάνα σου, την αγαπημένη
ή το παιδί σου.
Δε θα διστάσεις.
Θ’ απαρνηθείς τη λάμπα σου και το ψωμί σου
θ’ απαρνηθείς τη βραδινή ξεκούραση στο σπιτικό κατώφλι
για τον τραχύ δρόμο που πάει στο αύριο.
Μπροστά σε τίποτα δε θα δειλιάσεις κι ούτε θα φοβηθείς.
Το ξέρω, είναι όμορφο ν’ ακούς μια φυσαρμόνικα το βράδι,
να κοιτάς έν’ άστρο, να ονειρεύεσαι
είναι όμορφο σκυμμένος πάνω απ’ το κόκκινο στόμα της αγάπης σου
να την ακούς να σου λέει τα όνειρά της για το μέλλον.
Μα εσύ πρέπει να τ’ αποχαιρετήσεις όλ’ αυτά και να ξεκινήσεις
γιατί εσύ είσαι υπεύθυνος για όλες τις φυσαρμόνικες του κόσμου, για όλα τ’ άστρα, για όλες τις λάμπες και για όλα τα όνειρα
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
μπορεί να χρειαστεί να σε κλείσουν φυλακή για είκοσι ή και περισσότερα χρόνια
μα εσύ και μες στη φυλακή θα θυμάσαι πάντοτε την άνοιξη,
τη μάνα σου και τον κόσμο.
Εσύ και μες απ’ το τετραγωνικό μέτρο του κελιού σου
θα συνεχίζεις τον δρόμο σου πάνω στη γη.
Κι’ όταν μες στην απέραντη σιωπή, τη νύχτα
θα χτυπάς τον τοίχο του κελιού σου με το δάχτυλο
απ’ τ’ άλλο μέρος του τοίχου θα σου απαντάει η Ισπανία.
Εσύ, κι ας βλέπεις να περνάν τα χρόνια σου και ν’ ασπρίζουν τα μαλλιά σου
δε θα γερνάς.
Εσύ και μες στη φυλακή κάθε πρωί θα ξημερώνεσαι πιο νέος
Αφού όλο και νέοι αγώνες θ’ αρχίζουνε στον κόσμο
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
θα πρέπει να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό.
Αποβραδίς στην απομόνωση θα γράψεις ένα μεγάλο τρυφερό γράμμα στη μάνα σου
θα γράψεις στον τοίχο την ημερομηνία, τ’ αρχικά του ονόματός σου και μια λέξη: Ειρήνη
σα να ’γραφες όλη την ιστορία της ζωής σου.
Να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό
να μπορείς να σταθείς μπροστά στα έξι ντουφέκια
σα να στεκόσουνα μπροστά σ’ ολάκαιρο το μέλλον.
Να μπορείς, απάνω απ’ την ομοβροντία που σε σκοτώνει
εσύ ν’ ακούς τα εκατομμύρια των απλών ανθρώπων που τραγουδώντας πολεμάνε για την ειρήνη.
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

 

Τάσος Λειβαδίτης, Ποίηση, Κέδρος, Αθήναι 1979, σσ. 121-124.

ΘΕΜΑΤΑ                                                          

 

ΘΕΜΑ Α:

Να αποδώσετε περιληπτικά τις απόψεις που εκτίθενται στις πέντε (5) πρώτες παραγράφους του Κειμένου Ι (70-80 λέξεις).

(Μονάδες 15)

 

ΘΕΜΑ Β:

Ερώτημα 1ο

α) Να εξηγήσετε τη χρήση των ερωτήσεων και του α΄ πληθυντικού ρηματικού προσώπου στο Κείμενο Ι

(Μονάδες 5)

β) Το κείμενο ΙΙ χρησιμοποιεί μία τυποποιημένη, σχεδόν συνθηματική γλώσσα. Αφού λάβετε υπόψη το επάγγελμα και τη θέση της συγγραφέως στον φορέα που εκπροσωπεί, να εξηγήσετε γιατί κατά τη γνώμη σας επιλέχθηκε αυτό το ύφος του κειμένου.

(Μονάδες 10)

 

Ερώτημα 2ο

Στο Κείμενο Ι η συγγραφέας θέλει να πείσει για την ορθότητα των σκέψεών της. Με ποιες γλωσσικές επιλογές και γλωσσικά στοιχεία προσπαθεί να το επιτύχει;

(Μονάδες 15)

 

Ερώτημα 3ο

Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε με την αναγραφή σωστό ή λάθος τις παρακάτω προτάσεις του Κειμένου  ΙΙ:

α. Ο εθελοντισμός μπορεί να δημιουργήσει προοπτικές για το άτομο μέσα σε ένα εργασιακό χώρο.

β. Οι εθελοντές δρουν προς υποστήριξη των ανθρώπων, όταν υπάρχει οικονομική κρίση.

γ. Η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι υπόθεση των κυβερνήσεων και των κρατών και όχι των εθελοντών.

δ. Ο εθελοντής ικανοποιείται συναισθηματικά, όταν συμμετέχει σε δράσεις εθελοντισμού.

ε. Μέσω του εθελοντισμού το άτομο καταξιώνεται κοινωνικά.

(Μονάδες 10)

ΘΕΜΑ Γ:

Αξιοποιώντας τους κειμενικούς δείκτες (εικόνες, ρηματικά πρόσωπα, εγκλίσεις, σχήματα λόγου κ.λπ.) να γράψετε τις απόψεις που εκφράζονται στο κείμενο ΙΙΙ για τα χαρακτηριστικά αυτού που θέλει να λέγεται «Άνθρωπος» και να αναφέρετε ποιο είναι το κοινωνικό του χρέος. (100-200 λέξεις).

(Μονάδες 15)

 

ΘΕΜΑ Δ:

Ποια είναι τα εφόδια που πρέπει να διαθέτει ο άνθρωπος που αγωνίζεται για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων; Η εθελοντική προσφορά, η οποία συνδέεται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, πώς μπορεί να ενισχυθεί και να συμβάλλει στην περαιτέρω υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων; (300-400 λέξεις).

(Μονάδες 30)

Τα δύο πρώτα κείμενα είναι μη λογοτεχνικά και το τρίτο είναι λογοτεχνικό.