Πλάτων, Νόμοι. Η υπόθεση του διαλόγου

 

Αποτελείται από 12 βιβλία και είναι το έργο με το οποίο ασχολούνταν μέχρι λίγο πριν το θάνατό του (348/347 π.Χ.). Στον διάλογο αυτό δεν συμμετέχει ο Σωκράτης.

 

Πρόσωπα:

  • Ο Αθηναίος, ένας ανώνυμος από την Αθήνα.
  • Ο Κλεινίας από την Κρήτη
  • Ο Μέγιλλος από τη Σπάρτη


Η συζήτηση διεξάγεται στην Κρήτη.

Τα τρία πρώτα βιβλία περιέχουν εισαγωγικές σκέψεις και ιδιαίτερα δίνεται βαρύτητα στα προβλήματα της αγωγής, γιατί θεωρείται σπουδαία στην οικοδόμηση ενός πολιτεύματος. Ο νέος άνθρωπος πρέπει να διαμορφώνεται ως πολίτης έτσι που να πείθεται στους νόμους με τη θέλησή του. Και βέβαια οι άρχοντες έχουν ευθύνη να παρέχουν στους νέους τέτοια αγωγή που να τους κάνει νομοταγείς.

Από το έβδομο βιβλίο και μετά αρχίζει η οικοδόμηση ενός φανταστικού πολιτεύματος, στο οποίο πρέπει να κυβερνούν οι ανώτεροι πνευματικά και οι υπόλοιποι να υπακούουν χωρίς αντιρρήσεις. Για να λειτουργήσει αυτό το φανταστικό πολίτευμα, χρειάζεται μια ιδεατή νομοθεσία.

Η δομή του έργου είναι η εξής:

Ο στόχος του νόμου (Α΄- Β΄)
Τα διδάγματα της ιστορίας (Γ΄)
Η ίδρυση του κράτους (Δ΄ - Ε΄)
Το κράτος και η κοινωνική τάξη (ΣΤ΄ - ΙΒ΄)
Οι προτάσεις του Πλάτωνα για τη θέσπιση των νόμων φαίνονται από τις τρεις πρώτες σειρές του έργου του (μεταφυσική ή αριστοκρατική-ολιγαρχική προέλευση):

Ἀθηναῖος: θεὸς ἤ τις ἀνθρώπων ὑμῖν, ὦ ξένοι, εἴληφε τὴν αἰτίαν τῆς τῶν νόμων διαθέσεως;

Κλεινίας: θεός, ὦ ξένε, θεός, ὥς γε τὸ δικαιότατον εἰπεῖν: παρὰ μὲν ἡμῖν Ζεύς, παρὰ δὲ Λακεδαιμονίοις, ὅθεν ὅδε ἐστίν, οἶμαι φάναι τούτους Ἀπόλλωνα. ἦ γάρ;

(Αθηναίος: Πείτε μου, φίλοι, σε ποιον αποδίδετε τη δημιουργία των νόμων σας; Σε θεό ή σε κάποιον άνθρωπο;

Κλεινίας: Σ’ ένα θεό - κι αυτή είναι η πραγματική αλήθεια. Για μας τους Κρητικούς είναι ο Δίας. Στη Σπάρτη, απ’ όπου κατάγεται ο φίλος μας από δω, νομίζω πως λένε ότι είναι ο Απόλλωνας. Έτσι δεν είναι;).